Gastroenterologija je dio interne medicine koji se bavi bolestima donjeg dijela probavnog sustava koji čine jednjak, želudac, dvanajesnik, debelo i tanko crijevo, crijeva, jetra, žučnjak, žučovodi i gušterača.
Gastroenterologija predstavlja disciplinu Interne medicine. Naziv gastroenterologije potječe od grčkih riječi “gastros” što znači trbuh, “enteron” su crijeva i “logos” je znanost. Bavi se proučavanjem bolesti probavnog sustava, pa se samim tim bavi bolestima jednjaka, želuca, tankog crijeva, debelog crijeva, ali i bolesti bilijarnog sustava, Pankreasa i peritoneum.
Najvažniji simptomi kod oboljenja probavnog trakta su disfagija, odinofagija, melena, haematochesis, bol u abdomenu, nagon na povraćanje, ali i septični sindromi izazvani različitim bakterijskim infekcijama.
GASTROENTEROLOŠKI PREGLED
pregled interniste gastroenterologa koji na temelju anamneze, kliničkog pregleda i dijagnostičkih procedura postavlja preciznu dijagnozu i propisuje terapiju.
ULTRAZVUK ABDOMENA
Predstavlja ultrazvučni prikaz: jetre, žučnog mjehura i žučnih puteva, gušterače, slezene, bubrega, abdominalne aorte.
Priprema za pregled: Dan prije pregleda ne bi trebalo jesti hranu koja nadima (grah, kupus, grašak i sl.). Ne treba jesti niti piti kavu 4-5 sati prije pregleda (inače žučni mjehur bude prazna i ne vidi se dobro). Idealno bi bilo uraditi pregled ujutro, na prazan želudac, nakon pražnjenja crijeva.
Gastroskopija se pregleda gornji probavni trakt – jednjak, želudac i dvanaesnik. Pregled se obavlja pomoću endoskopa – dugačke, tanke (debljine malog prsta), fleksibilne cijevi na kojoj se nalaze kamera i izvor hladnog svjetla, a koja se preko usne šupljine uvodi u jednjak i dalje do dvanaesnika. Gastroskopski pregled se najčešće primjenjuje u slučajevima bola u gornjem trbuhu, otežanog gutanja, učestalog povraćanja, ili krvarenja u probavnom traktu. Ova metoda se može primijeniti iu terapijske svrhe, primjerice za uklanjanje polipa. Endoskop omogućuje i uzimanje malog uzorka tkiva, biopsiju, za potrebe histopatološke analize.
Kolonoskopija predstavlja dijagnostičku proceduru kojom se pomoću dugog, fleksibilnog, cevastog optičkog instrumenta (kolonoskopa) pregleda unutrašnjosti debelog crijeva u njegovoj cjelokupnoj dužini. Ova metoda se primjenjuje u slučajevima kada postoje rani znaci karcinoma, polipi, zapaljenje, čir ili krvarenje unutar debelog crijeva. Kolonoskopija se smatra i metodom izbora u skriningu, tj. preventivnoj dijagnostici, karcinoma debelog crijeva, četvrtog po učestalosti i kod žena i kod muckarci. Prema preporuci Američkog Kancerološkog Udruge (American Cancer Society) i muškarci i žene bi nakon pedesete godine života trebalo obavljati kolonoskopiju svakih 10 godina.
Pregled bi trebalo raditi i ranije i češće u slučajevima kada postoje dodatni faktori rizika, kao što su:
• obiteljska povijest karcinoma debelog crijeva ili adenomatoznih polipa kod srodnika u prvom koljenu srodstva prije 60-e godine ili kod dva srodnika u prvom koljenu u bilo kojoj životnoj dobi,
• obitelji s nasljednim sinndromima kolorektalnog karcinoma, kao što su adenomatozna polipi,
• osobna povijest karcinoma debelog crijeva ili adenomatoznih polipa,
• osobna povijest kronične upalne bolesti crijeva (Crohnova bolest).
FLEKSIBILNA REKTOSIGMOIDOSKOPIJA je pregled završnog dijela debelog crijeva (sigmoidnog crijeva i rektuma). savitljivim, optičkim instrumentom (sigmoidoskop, dužine 50 cm) s izvorom hladnog svjetla koji omogućuje prikaz svih anatomskih struktura silaznog dijela debelog crijeva, kao i patološke promjene u samom crijevu (tumori, krvarenja, divertikulum). Rektosigmoidoskopija se izvodi u slučajevima krvarenja iz debelog crijeva (pojava krvi u stolici), pojave sluzi u stolici, boli u predjelu čmara ili debelog crijeva, česti izostanci stolice po nekoliko dana, proljevi s primjesama sluzi.
Prilikom pregleda se može osjetiti manja neprijatnost, nadutost (zbog upuhivanje zraka u debelo crijevo) ili bol u području debelog crijeva ili u trbuhu.
Priprema za pregled
Za kolonoskopiju i rektosigmoidoskopiju neophodno je prethodno čišćenje crijeva koje se izvodi uzimanjem nekog laksativog sredstva (sredstva za čišćenje crijeva) 2 dana prije pregleda.
Na dan intervencije ne jesti i ne piti ništa.
Biopsija je uzimanje uzoraka tkiva za patohistološku analizu i izvodi se tijekom endoskopskog pregleda.
ANESTEZIJA – Pregledi se mogu obaviti i uz laku intravensku anesteziju, što je znatno konfornije za pacijenta. Kratkotrajno uspavljivanje blagim anestetikom vrši se uz stručni nadzor specijaliste anesteziologa, au svrhu bezbolnog obavljanja neugodnih pregleda (gastroskopije, kolonoskopije, rektosigmoidoskopija).
Ukoliko se pregled obavlja u anesteziji: NE PITI TEKUĆINU 3 SATA PRIJE PREGLEDA!
UREA ZA IZDISAJNI TEST predstavlja najvalidniju, neradioaktivne, neinvazivnu metodu za određivanje prisustva Helicobacter pylori u želucu, najčešćeg uzroka nastajanja gastritisa i ulkusne bolesti. Smatra se da ima ulogu iu nastajanju adenokarcinoma želuca, kao i limfoma koji su ograničeni na želučanu sluznicu. Procjenjuje se da je bakterijom Helicobacter pylori inficirano 50-60% svjetske populacije. Ova bakterija se smatra karcinogenim prvog reda, zajedno s nitritima, ali se karcinom ipak javlja kod malog broja inficirane stanovništva, manje od 1%.
Metoda podrazumijeva primjenu izotopa ugljika C13 koji se zbog izuzetno dugog vremena poluraspada smatra neradioaktivne, za razliku od ranije korištenog radioaktivnog ugljika C14. Prilikom testa pacijent popije jednu tabletu u kojoj se nalazi urea obilježena ugljikom C13. Ukoliko postoji Helicobacter pylori infekcija, bakterija će metabolisati ureu obilježenu s ugljikom C13, pri čemu se oslobađa ugljični dioksid sa C13. Tako će se u zrak koji pacijent izdiše spektroskopsi detektirati povišen omjer izotopa C13 i normalno prisutanog izotopa ugljika C12. Ovaj test je jedini priznat kao pouzdan i za potvrđivanje je li eradikacija bakterije uspješno izvršena nakon terapije.
